Fascisme. Hoe ziet dat eruit?

Een van de termen die nogal eens gebruikt worden om iemand met andere politieke ideeën te diskwalificeren is ‘fascist’. In de jaren zestig van de vorige eeuw waren mannen die sigaren rookten en vonden dat het roken van wiet duidde op slapjanusserij fascisten. In meer politieke zin bleef de term voorbehouden aan obscure rechtse groepjes en later af en toe de PVV. Maar nu valt zij ook Thierry Baudets Forum voor Democratie regelmatig ten deel.

Ik vind dat het gebruik van het woord fascisme het gesprek zelden helpt. Het woord heeft een zodanig negatief imago dat maar weinig mensen, eenmaal als fascist betiteld, nog bereid en in staat zijn tot een open gesprek. Is het begrip ‘fascisme’ dan helemaal niet meer bruikbaar? Toch wel. Het ideeëngoed van het fascisme is immers allerminst van de aardbodem verdwenen.

In The New York Review of Books schreef Umberto Eco een artikel over fascisme. Hij beschrijft het fascisme als een niet heel vast omlijnd cluster van 14 kenmerken, die samen het Ur-fascisme vormen. Praktisch fascisme is opgebouwd uit een aantal van deze kenmerken.

  1. Het eerste kenmerk van Ur-fascisme is een hang naar ‘onze tradities’. (zwarte Piet)
  2. Daarmee samenhangend het verwerpen van modernisme, waarvan de Verlichting als het begin wordt gezien. (moderne kunst is kliederwerk)
  3. Irrationalisme; actie om de actie, eerst doen dan denken.
  4. Niet ‘een wijde blik verruimt het denken’, want afwijkende ideeën zijn verraad van het Volk.
  5. Vreemdelingen brengen vreemde ideeën; fascisme is xenofoob en racistisch. (Islam)
  6. Appelleert aan gevoel van frustratie bij maatschappelijke middengroepen. (graaiers)
  7. De nationale identiteit ontstaat uit de dreiging van buiten; ‘zij’ spannen tegen ons samen. (oikofobie)
  8. De aanhangers voelen zich vernederd door de rijkdom en kracht van de anderen.
  9. Redelijkheid is heulen met de vijand. Die moet overwonnen worden in een ultieme krachtmeting. (Gutmensch)
  10. Minachting voor de zwakke, de verwekelijkte. De fascisten zijn de besten onder het volk.
  11. De dood is de beloning voor een heroïsch leven, het leven is strijd.
  12. Strijd en heroïek zijn moeilijk. De fascist overschreeuwt zijn angst met macho gedrag; daarbij horen minachting voor vrouwen, homoseksualiteit en andere niet standaard vormen van seksualiteit. (vrouwen willen overmand worden)
  13. Als onderdeel van Het Volk heeft het individu weinig of geen waarde. Het gaat om de wil van het Volk. Democratie geeft het individu een stem. (nepparlement)
  14. Fascisme gebruikt ‘Newspeak’; kleine woordenschat, geen ingewikkelde redeneringen, klare taal. (verkiezingsprogramma op ‘n A4-tje)

Hier kun je het hele artikel van Eco lezen.

Groot liegen en dat volhouden

Een paar maanden geleden stuitte ik op het Twitteraccount van Ton van Kesteren, fractievoorzitter van de PVV in de Groningse Provinciale Staten en besloot het te volgen. Gisteren ben ik daar weer mee gestopt. Ik merkte dat de (re)tweets van Van Kesteren mij afwisselend boos en moedeloos maakten.

Via van Kesteren maakte ik kennis met de hele club anti-EU, anti-Islam, anti-publieke omroep, anti-alle andere politieke partijen in Nederland en anti-duurzaamheid activisten: Martin Bosma, Joost Niemoller, Reinette Klever,Thiery Baudet (de intellectueel van de club), en nog wat van dat slag volk. Een interessante, zij het dus niet vrolijk makende ervaring. De uitdrukking ‘van dik hout zaagt men planken’ blijkt hier volstrekt ontoereikend.

van-kesteren-npo

Een vechtpartij in een asielzoekerscentrum toont aan dat Europa op de rand van totale anarchie staat, dat de NPO ons niet bericht over een of andere toespraak door Marine le Pen bewijst dat de omroep alleen linkse Gutmenschen aan het woord laat, als een vluchteling een meisje aanrand zijn alle vluchtelingen testosteronbommen en dat Britse economie zich hersteld heeft van de inzinking die volgde op het Brexit referendum wordt gebracht als is die economie ‘booming’, dus Nexit!

En dan is er de Calimero reflex. Wij, degenen met het gezond verstand, degenen die spreken uit naam van het volk, degenen die als enigen vechten tegen het islamitische monster, ons wordt het zwijgen opgelegd (de NPO, de kranten), wij worden bedreigd en beledigd – ‘geweld komt in de regel van links’- en wat het ergste is, men noemt ons racisten. Maar wij staan vierkant achter Israël en wij houden van homo’s.

van-kesteren-frankrijk

Het PVV volk is ook nogal lichtgeraakt. Leider Geert Wilders kan tijdens de algemene politieke beschouwingen bij herhaling de Koran gelijkstellen aan Hitlers Mein Kampf en iedere islamiet uitmaken voor fascist, elke kritische opmerking jegens de PVV wordt gepareerd met de verongelijkte uitroep ‘zie je wel! demonisering!’

Het stramien is telkens gelijk. Neem een nieuwsfeit, haal het uit zijn context, geef er een draai aan en blaas het op. En op het gevaar af te worden beschuldigd van demoniseren, denk ik dan toch aan deze uitspraak van de minister van propaganda van het Derde Rijk, Joseph Goebbels:

“De Engelsen houden zich aan het principe dat wanneer men liegt, dan moet het een grote leugen zijn, en deze moet worden volgehouden. Zij houden hun leugens vol, zelfs met het risico ermee voor gek te staan.”

Groot liegen en dat volhouden. Het is niet een communicatiestrategie die exclusief is voor de PVV. Die partij is er wel het meest consequent mee. En dat blijft niet zonder gevolg. Ook mensen waarvan je verwacht dat ze erdoor heen kijken hoor je ineens zeggen ‘dat er toch wel iets in zit’ of ‘dat hij (Wilders) de dingen wel bij de naam durft te noemen’.

Vernederend werk

Stel, je hebt een baan. Een baan bij de gemeente. Je houdt de stad schoon. Geen onbelangrijk werk. Je ziet wel eens beelden van steden waar de stadsreiniging staakt. Binnen de kortste keren verandert zo’n stad in een vuilnisbelt.

Nu besluit de Nederlandse regering dat werklozen best iets terug kunnen doen voor de uitkering die ze krijgen. Ze moeten één dag in de week vrijwilligerswerk gaan doen. En als ze zelf niets vinden moeten ze die dag bijvoorbeeld gaan helpen bij het schoonhouden van de stad.

Een storm van protest steekt op en niet alleen onder werklozen. “Heb ik daarvoor mijn hbo studie gedaan!?” vraagt iemand zich verontwaardigd af. “Ik heb daar maar anderhalf van de acht uur echt gewerkt!” moppert een ander. En de wethouder van ‘Werk, Inkomen en Participatie, Diversiteit en Integratie, Inburgering en Bestuurlijk stelsel’ in Amsterdam, Andrée van Es van GroenLinks, vindt dat het vernederend is voor werklozen dit werk, jouw werk te moeten doen, één dag per week.

Je zou toch haast zeggen: vernederend, dat ze zo over je werk praten.

Edward Snowden over Prism

Helemaal onverwacht is het natuurlijk niet, maar Big Brother is alsnog tot volle wasdom gekomen. Hij heet Prism, wilde het liefst onzichtbaar blijven , maar deze bewonderenswaardige man trok het gordijn weg.

Wat nu? Roepen we allemaal dat het niet erg is omdat wij toch niets te verbergen hebben? Benjamin Franklin, ook een Amerikaan, zei: They who can give up essential liberty to obtain a little temporary safety, deserve neither liberty nor safety. Benjamin Franklin.

Een wijde blik verruimt 2012

In 2011 en voorgaande jaren zijn we allemaal doordrongen geraakt van het idee dat we de maker zijn van ons eigen succes. Stilstand is achteruitgang, zonder uitdaging geen leven. Voorwaarts! en niet meer aan denken.

Het begint inmiddels op te vallen dat deze voortvarendheid zich vrijwel beperkt tot de sferen werk en consumptie.
Na een paar jaar in dezelfde baan actief geweest te zijn begint het te knagen. Ik heb het allemaal al een keer gedaan. Is dit mijn droombaan? Ik heb een nieuwe uitdaging nodig!
Je merkt het vooral bij bedrijven die hun geld verdienen met adviseren en dienstverlening. Op een dag krijg je een brief of e-mail waarin iemand zich voorstelt als je nieuwe contactpersoon en zegt zich te verheugen op de samenwerking. En als je die persoon driekwart jaar later nodig hebt blijkt ‘ie net een andere uitdaging gevonden te hebben.
Een Frans automerk begrijpt goed waarom wij kopen. In het reclamefilmpje loopt de man om de auto heen. De verkoper probeert te raden waarom hij hem hebben wil, maar komt er niet uit. Hééft u hem wel nodig? vraagt hij. Nee, zegt de man, maar ik wil hem hebben. Apple begrijpt dat nog beter en is slimmer in marketing.
En we zijn pas echt gelukkig als we hem krijgen voor minder dan je er elders voor betaalt. Want we zijn toch zeker niet gek!?

Laten we onze zelfbewustheid in 2012 breder inzetten! Laten we we niet meer doen alsof we op allerlei terreinen machteloos staan in een boze buitenwereld!
Dus niet meer klagen over die bank en er wel je geld heen brengen (ja maar… overstappen is zo’n gedoe)
Dus niet meer bang zijn voor het klimaat en toch elke dag in de auto stappen (ja maar… die klimaatverandering is nog helemaal niet bewezen)
Dus niet meer iedere dag dat goedkope vlees (ja maar… dat andere vlees kan ik niet betalen)
Dus geen producten meer gemaakt door kinderhanden (ja maar… hoe moet ik dat weten?)
Dus niet meer geloven dat Nederland minderjarige asielzoekers niet op kan nemen (ja maar… dan komen ze allemaal hierheen)

En als we dan begin 2013 om ons heen kijken zien we dat de wereld al veranderd is, zonder dat we op het Beursplein hebben moeten kamperen.