Ik ben bang

Ik ben bang.

Het leven gaat zijn gewone gangetje. De zomer is voorbij, de vakantie zit erop, het is weer druk op straat en op het werk. Nederland maakte zich deze keer druk over de niqaab, de pensioenen moeten gekort worden, de rente daalt tot onder nul, de werkloosheid is laag, de woningmarkt loopt vast, de koopkracht stijgt (een beetje, voor werkenden) en het Verenigd Koninkrijk verlaat nog steeds de EU. Al is dat laatste niet zeker.

De Koning las de troonrede voor. Defensie krijgt 9 extra F35/JSF straaljagers, de lonen in het onderwijs en de zorg moeten omhoog, het hoogste belastingtarief wordt juist verlaagd, harddrugs moeten feller bestreden worden, personeelstekorten moeten worden aangepakt; en dit zijn nog slechts de duurste plannen.

Bij al dat rumoer geven wij ons leven een 7,8 – en dat doen we al een jaar of tien, meldt het Sociaal Cultureel Planbureau, of de economie nu is crisis verkeert of juist groeit.

Dus waarom dan bang zijn? Een meevaller hier, een tegenvaller daar, maar eigenlijk is alles onder controle. Toch?

Juist dát maakt mij bang, dat alles zo gewoon zijn gang gaat. Want ondertussen verandert het klimaat en doen we alsof dat weliswaar zorgelijk is, maar zich voordoet in een parallelle wereld, ergens waar het ons niet echt kan raken.

Jawel, er is het klimaatakkoord. Maar de regering, net als ik bang, maar dan voor verlies van draagvlak, bezweert ons “we gaan het rustig aan doen”. Dus:

  • Toen Stichting Urgenda in juni 2015 de Staat voor het gerecht daagde omdat zij vindt dat de Staat meer moet doen tegen de uitstoot van broeikasgassen en de rechter besliste in het voordeel van Urgenda, toen ging de Staat tegen deze uitspraak in beroep. En deed niets aan de uitstoot van broeikasgassen.
  • Toen in oktober 2018 het gerechtshof de uitspraak van de rechter bevestigde, ging de Staat tegen deze uitspraak in cassatie(ging weer in beroep) bij de Hoge Raad. En deed weinig aan de uitstoot van Broeikasgassen.
  • En nu dreigt de Hoge Raad de uitspraak van het gerechtshof te gaan bevestigen. En kan de Staat niet meer aan de eis van Urgenda voldoen zonder haar belofte het rustig aan te gaan doen te breken.

Zo ging het ook in het geval van de uitstoot van stikstof. De seinen gingen in 2015 al op oranje, maar we doen net of we kleurenblind zijn en bovendien veel slimmer dan de wet en het klimaat; als het zover is verzinnen we er wel wat op.

Maar het is al zover!

De wereldwijd 4 warmste jaren sinds 1880 zijn de afgelopen 4 jaren. En 2019 is hard op weg zich bij dat kwartet te voegen. En Nederland haalt z’n schouders op, vindt het terugbrengen van de maximale snelheid op snelwegen naar 100 km. per uur een te extreme maatregel. In plaats daarvan adviseert de overheid de spanning van je autobanden geregeld te contoleren, want dat is goed voor het klimaat.

Ik heb lang gedacht dat die klimaatverandering echt merkbaar zou worden voor mijn kleinkinderen, dat mijn kinderen er wel al last van zouden gaan hebben, maar dat ik de dans nog zou ontspringen. Een zorgelijk vooruitzicht natuurlijk en reden mijn gedrag enigszins aan te passen. Inmiddels denk ik dat mijn ouders van de generatie zijn die de dans ontsprongen is. En dat maakt mij toch een beetje bang.

21 september

Dat het klimaat verandert is een feit. Dat dat door menselijk handelen veroorzaakt wordt is voor de meesten van ons inmiddels ook duidelijk.
En wat ons te doen staat ook: de uitstoot van broeikasgassen drastisch verminderen. Maar hoe? 
 
De Verenigde Naties roepen op tot actie. Op 23 september vindt een door de Verenigde Naties georganiseerde klimaattop plaats. Zoals VN secretarisgeneraal Ban Ki Moon zegt: “Time is running out. The more we delay, the more we will pay.” Regeringsleiders en presidenten hebben nogal eens de neiging zo’n bijeenkomst af te sluiten met mooie woorden en weinig daden. Dat mag nu niet gebeuren. Er moeten concrete plannen komen. Om ze daaraan te herinneren komen op zondag 21 september overal ter wereld mensen samen. Ook in Nederland, ook in onze provincies.
 
Kijk hier waar je bij jou in de buurt kunt laten zien dat ook jij vindt dat we werkelijk iets moeten doen.

De schuld en onze kinderen

Er wordt de laatste tijd, sedert de stofwolken van de banken/economische crisis wat zijn opgetrokken en ook ons land zich flink in de schulden gestoken blijkt te hebben om de zaak weer een beetje op de rails te krijgen, er wordt de laatste tijd nogal eens geredetwist over de vraag of wij onze kinderen al of niet met die schuld mogen opzadelen. Nu bezuinigen of gespreid over meerdere jaren bezuinigen, dat is zo ongeveer de vraag, en het antwoord is lastig te geven omdat nu bezuinigen economisch herstel wellicht in de wielen rijdt, waardoor de schuld gewoon de schuld blijft.

Het demissionaire kabinet Balkenende kiest voor nu bezuinigen en het beoogde kabinet Wilders doet dat ook.

Jammer genoeg hoor je deze daadkrachtige heren vrijwel niet over die andere, veel grotere en fundamentelere schuld die wij onze kinderen gaan nalaten: de grondstoffen- en klimaatschuld. Economische groei moeten we hebben en daarom gaan we gewoon door met te doen alsof de grondstoffen die onze welvaart verbruikt gratis en onbeperkt leverbaar zijn. En blijven we onszelf wijsmaken dat de aarde helemaal niet opwarmt en dat 'ie, toch  opgewarmd, met een draai aan de thermostaatknop weer af te koelen zal zijn. Aan die schuld gaan onze kinderen een veel hardere dobber hebben dan aan een tekort van twee- driehonderdmiljard.

Over deze winter

In het park rond lunchtijd
Wat het zo bijzonder maakt is dat op elke tak en elk takje de sneeuw zo mooi blijft liggen. En omdat ook de lucht wit is (met een beetje goede wil; anders is ‘ie toch echt grijs) is de hele wereld zonder kleur. En loop je in een gravure. Een gravure met geur-functie. Want het kan koud zijn, het kan vriezen, maar de geur van geiten laat zich er niet onder krijgen. Nu snap ik ook waarom er op de Noordpool geen geiten voorkomen: de ijsbeer ruikt zo’n geitje al op 100 km. afstand. Minstens.

De volgende dag
Ik ging een uur eerder naar huis, opdat ik nog bij daglicht kon hardlopen. Prachtig en heerlijk was het.
Om te kijken of er misschien al geschaatst kan worden op Hoornse Meer en Paterswoldse Plas liep ik mijn rondje die kant op. Het water lag verborgen onder maagdelijk wit (cliché) waarover zich geen schaatser liet zien. Geen goed ijs dus. Ondertussen ging de zon toch al onder, met een roze-rode band die langzaam achter de horizon zakte. Door de oostelijke wind was de weg naar Assen ook erg aanwezig. Jammer.
Daar zag ik toch nog kleine zwarte figuurtjes op de ijsvlakte. Ze waren te ver en er was al te weinig licht om te zien of hun schaatsen lekker zwierig ging of dat het meer ‘het kan dus doen we het, maar ’t is wel ploeteren’ was. En naar verluidt wordt het dit weekeinde toch te koud en te winderig om lekker te schaatsen.

Hebben wij het niet geweten?

Gisteren begon een televisieserie over De oorlog. Er zijn inmiddels heel wat jaren verstreken en dat geeft ruimte. Ruimte om alle betrokkenen te benaderen, niet meer alleen vanuit het zwart-wit schema van goed of fout, maar meer vanuit de omstandigheden waarin zij tot hun meningen en keuzes zijn gekomen. Dat wil niet zeggen dat alles met een mantel van begrip wordt afgedekt. Bij Joden de ruiten ingooien, om maar iets relatief onschuldigs te noemen, is nooit goed te praten. Maar er waren heel veel mensen die, omdat het nu eenmaal hun baan was, na de bezetting direct of indirect voor de bezetter gingen werken. En waar houdt dan de onschuld op? Hoe is het mogelijk dat ze niet zagen wat er aan de hand was? vraag je je regelmatig af. Konden ze het niet zien, of wilden ze het niet?

Plotseling dacht ik aan het televisieprogramma dat over een jaar of vijftig gemaakt zal worden over de klimaatcrisis die dan zo’n beetje op z’n hoogtepunt is. Hoe is het mogelijk dat mensen aan het begin van deze eeuw gewoon doorgingen met hoe ze leefden? zal de centrale vraag in dat programma zijn. Er werd toch van alle kanten gewaarschuwd voor de opwarming van de aarde als gevolg van menselijk handelen! In plaats dat ze het roer omgooiden stelden ze zich tevreden met het plakken van groene stickertjes op alles wat ze wilden hebben, inclusief auto’s en vliegreizen.
Er zullen beelden getoond worden van files en industriexc3xabn, er zal voorgelezen worden wat mensen twitterden en blogden, citaten uit rapporten van de IPCC zullen worden aangehaald en een regeringsleider zal triomfantelijk, als Chamberlain in 1938, uit een vliegtuig stappen omdat hij een definitief akkoord over de vermindering van CO2-uitstoot denkt te hebben gesloten.

Het oordeel zal waarschijnlijk niet mals zijn.