Fascisme. Hoe ziet dat eruit?

Een van de termen die nogal eens gebruikt worden om iemand met andere politieke ideeën te diskwalificeren is ‘fascist’. In de jaren zestig van de vorige eeuw waren mannen die sigaren rookten en vonden dat het roken van wiet duidde op slapjanusserij fascisten. In meer politieke zin bleef de term voorbehouden aan obscure rechtse groepjes en later af en toe de PVV. Maar nu valt zij ook Thierry Baudets Forum voor Democratie regelmatig ten deel.

Ik vind dat het gebruik van het woord fascisme het gesprek zelden helpt. Het woord heeft een zodanig negatief imago dat maar weinig mensen, eenmaal als fascist betiteld, nog bereid en in staat zijn tot een open gesprek. Is het begrip ‘fascisme’ dan helemaal niet meer bruikbaar? Toch wel. Het ideeëngoed van het fascisme is immers allerminst van de aardbodem verdwenen.

In The New York Review of Books schreef Umberto Eco een artikel over fascisme. Hij beschrijft het fascisme als een niet heel vast omlijnd cluster van 14 kenmerken, die samen het Ur-fascisme vormen. Praktisch fascisme is opgebouwd uit een aantal van deze kenmerken.

  1. Het eerste kenmerk van Ur-fascisme is een hang naar ‘onze tradities’. (zwarte Piet)
  2. Daarmee samenhangend het verwerpen van modernisme, waarvan de Verlichting als het begin wordt gezien. (moderne kunst is kliederwerk)
  3. Irrationalisme; actie om de actie, eerst doen dan denken.
  4. Niet ‘een wijde blik verruimt het denken’, want afwijkende ideeën zijn verraad van het Volk.
  5. Vreemdelingen brengen vreemde ideeën; fascisme is xenofoob en racistisch. (Islam)
  6. Appelleert aan gevoel van frustratie bij maatschappelijke middengroepen. (graaiers)
  7. De nationale identiteit ontstaat uit de dreiging van buiten; ‘zij’ spannen tegen ons samen. (oikofobie)
  8. De aanhangers voelen zich vernederd door de rijkdom en kracht van de anderen.
  9. Redelijkheid is heulen met de vijand. Die moet overwonnen worden in een ultieme krachtmeting. (Gutmensch)
  10. Minachting voor de zwakke, de verwekelijkte. De fascisten zijn de besten onder het volk.
  11. De dood is de beloning voor een heroïsch leven, het leven is strijd.
  12. Strijd en heroïek zijn moeilijk. De fascist overschreeuwt zijn angst met macho gedrag; daarbij horen minachting voor vrouwen, homoseksualiteit en andere niet standaard vormen van seksualiteit. (vrouwen willen overmand worden)
  13. Als onderdeel van Het Volk heeft het individu weinig of geen waarde. Het gaat om de wil van het Volk. Democratie geeft het individu een stem. (nepparlement)
  14. Fascisme gebruikt ‘Newspeak’; kleine woordenschat, geen ingewikkelde redeneringen, klare taal. (verkiezingsprogramma op ‘n A4-tje)

Hier kun je het hele artikel van Eco lezen.

Advertisements

7 thoughts on “Fascisme. Hoe ziet dat eruit?

  1. Vooral punt 8 is interessant: Dat lijkt vooral te gelden voor de Afrikaanse bevolking en migranten die het moeilijk hebben met de rijkdom en kracht van de Europese cultuur en samenleving. Zie o.a. de aanval op VOC en Columbus.
    Het is een nogal onsamenhangende lijst. Bij punt 5 noem je Islam. Echter, al deze punten zijn ook weer van toepassing op diezelfde Islam. Punt 13 is hilarisch, ook in een democratie heeft het individu geen stem.
    https://gefira.org/en/2017/11/03/scientists-look-for-a-cure-against-politically-undesirable-behaviour/
    Ik zou in plaats van Eco een goed geschiedenis boek lezen, daar leer je nog wat van.

    Like

  2. Hmm.. is me toch echt wat te plat en te simpel om een artikel van Umberto Eco over wereldwijde geschetste kenmerken van fascisme te plakken op Zwarte Piet. Dat is wel heel erg makkelijk een grote naam en zijn visie verbinden aan één van je eigen standpunten. Ook hier verruimt een wijde blik het eigen denken. Zou mooi zijn.

    Like

    • Ik denk dat dat ook de reden is dat het stuk nauwelijks over zwarte Piet gaat en vooral over het beperken van het gebruik van het woord ‘fascist’ waar dat enig hout snijdt.
      Wat niet weg neemt dat er mensen zijn die danig overstuur raken als er iets dreigt te veranderen aan de kinderfeestige traditie van zwarte Piet. 😉

      Like

      • Het is bijna grappig om te zien hoe je in je reactie mijn commentaar juist opnieuw onderschrijft doordat je zaken als fascisme en zwarte piet aan elkaar weet te verbinden. Doet Umberto Eco mijns inziens geen recht.

        Like

      • Is het niet zo dat jij in je reactie de woorden ‘zwarte Piet’ uit mijn blog naar voren haalt? En is het dan opmerkelijk dat ik ze in tweede instantie, met een knipoog, ook bezig?

        Like

  3. Haha ja zo bekeken redeneer je altijd naar jezelf toe. Ik reageer op de manier waarop jij fascisme en de uitingen ervan beschrijft, waarbij het vertrekpunt Umberto Eco is en jij daar jouw eigen voorbeelden aan ‘vastplakt’. En die redeneertrant vind ik veel te ver gaan. Of het nou over het voorbeeld van zwarte piet, of het A4tje van Wilders of de islam gaat. Dat is namelijk de titel van je blog.. Fascisme biedt geen ruimte voor andersdenkenden.. vandaar de herhaling van mijn eerste reactie ‘..ook hier verruimt een wijde blik het iemand denken’. Die verruiming gun ik iedereen.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s