Prism: de natte droom van iedere dictator in spe

Rob Wijnberg in De Groene:

Stel, ik wil als journalist een stuk schrijven over Nederlandse jongeren die in Syrië gaan vechten. Na lang zoeken op internet weet ik een paar telefoonnummers en e-mailadressen te bemachtigen. De interviews per mail en telefoon leveren een fascinerend inkijkje in de beweegredenen van de jihadisten op. Na het schrijven van het artikel ben ik toe aan vakantie. Ik hou van shoppen in New York, en omdat ik nog niet zeker weet wanneer ik terug wil komen, boek ik een enkeltje Big Apple. 54th Street, here I come!

Maar nog voor ik ga, bedenk ik me: mijn vriendin en ik zijn net verhuisd naar ons eerste koophuis, dus als mij iets overkomt, zit zij met een ondraaglijke hypotheeklast. Verstandig als ik ben, sluit ik daarom nog voor mijn vertrek een levensverzekering af.

Daar sta ik dan: met de contactgegevens van een paar jihadi’s in mijn telefoon, een enkeltje New York op zak en een kersverse levensverzekering in m’n bureaula. Hoeveel alarmbellen gaan er dan af bij de NSA? Wat garandeert mij dat hun zoekalgoritmen niet de volstrekt verkeerde conclusies trekken? Mind you: de Amerikaanse wetgeving maakt het mogelijk iedereen die van ‘terroristische activiteiten’ verdacht wordt zonder proces op te sluiten, tot in oneindigheid. Zouden ze mijn ‘bizarre samenloop van omstandigheden’-verhaal voetstoots aannemen?

Advertisements

Terugkeer ongewenst – Charles Lewinsky

AfbeeldingHét onderwerp van dit boek is natuurlijk het conflict waarvoor Kurt Gerson zich in Theresienstadt gesteld ziet: maakt hij de film waarin het concentratiekamp waarin hij verblijft moet worden uitgebeeld als een ‘geschenk van de Führer aan de Joden’, of weigert hij, waardoor transport naar Auschwitz voor zijn vrouw en hem direct zal plaatsvinden.

Lewinsky laat Gerron, die eigenlijk Gerson heet, maar ook in de tijd dat er in Duitsland ‘nog niets aan de hand was’ had die naam al een te Joodse klank voor een bekend acteur en regisseur, Lewinsky dus laat Gerson zijn eigen levensverhaal vertellen. Scènes uit het kamp worden daardoor afgewisseld met herinneringen aan zijn kinder- en jeugdjaren, zijn tijd als soldaat in de loopgraven van de eerste wereldoorlog, zijn carrière als acteur en filmregisseur en zijn vlucht voor de nazi’s door Europa. Van Berlijn naar Wenen naar Parijs, naar Den Haag en Amsterdam en vandaar naar Westerbork.

De toon is en blijft het hele boek nuchter. Tedere herinneringen, pijnlijke momenten, absurde wendingen, ze worden zonder veel omhaal verteld, waarbij de door Lewinsky tot leven gewekte Gerron zichzelf niet spaart. Had hij dan niet naar de VS kunnen ontkomen, zoals veel van zijn collega’s? Jawel, maar hij vond dat hij meer waard was dan de door de Amerikaanse filmstudio gestuurde 3e klasse kaarten voor de oversteek naar de veiligheid. Dus ‘hield hij zijn poot stijf’ en vroeg om 1e klas kaarten. Die hij ook kreeg. Maar drie dagen voordat die boot uit Nederland vertrok vielen de Duitsers Nederland binnen en zaten ze in de val.

Die nuchtere toon zorgt ervoor dat het boek leest zoals de situatie zich voor Gerron misschien ontwikkeld heeft. Het lijkt niet zo erg als het in werkelijkheid is. Het kan niet waar zijn, je wilt het niet weten, het mag niet zo zijn, maar uiteindelijk is het waar: ook Kurt en Olga Gerson zijn in Auschwitz zijn vermoord.

Waardevrij sparen kan niet

“Geld is macht. Wie spaargeld heeft, heeft invloed. Want hij kan bepalen wat er met dat geld gebeurt en welke ondernemers en initiatieven ermee gefinancierd worden. Daarom is het tamelijk ontluisterend dat zoveel mensen hun spaargeld wegzetten bij banken die volstrekt niet helder zijn over wat ze financieren. Die spaarders laten zich hun macht uit handen slaan. Als spaarder heb je een morele verantwoordelijkheid als het gaat om het aanwenden van je macht.
Die verantwoordelijkheid is onverbrekelijk verbonden met je geld. Wie wél spaargeld heeft maar niets met zijn macht wil doen, moet zijn euro’s thuis onder zijn matras stoppen. Maar zodra hij naar een bank gaat en zo zijn geld beschikbaar stelt aan ondernemers die geld nodig hebben, zou hij moeten nadenken over de vraag wat er met zijn geld moet gebeuren.”

Bas Haring

Edward Snowden over Prism

Helemaal onverwacht is het natuurlijk niet, maar Big Brother is alsnog tot volle wasdom gekomen. Hij heet Prism, wilde het liefst onzichtbaar blijven , maar deze bewonderenswaardige man trok het gordijn weg.

Wat nu? Roepen we allemaal dat het niet erg is omdat wij toch niets te verbergen hebben? Benjamin Franklin, ook een Amerikaan, zei: They who can give up essential liberty to obtain a little temporary safety, deserve neither liberty nor safety. Benjamin Franklin.

Gemalen koffie, vacuüm of niet

Koffie

Eerst had je het gruizige geluid van de houten koffiemolen, daarna kwam het janken van het motortje van de elektrische koffiemolen, gemengd met het razen van de steeds fijner wordende  bonen achter het doorzichtig plastic deksel. Die houten koffiemolen was er in mijn kindertijd nog wel, maar hij verloor snel terrein. De koffieboon verliet ondertussen nog altijd als boon de winkel.

Ik weet ‘t niet zeker, maar ik denk dat de koffiebranders als een van de eerste producenten zagen dat wij, grosso modo, zo min mogelijk tijd willen besteden aan het bereiden van ons eten en drinken. Zij kwamen met reeds gemalen koffie. Vacuüm verpakt, om de versheid te garanderen (gek genoeg liet de volgende stap, het elimineren van dat vermoeiende in het filter scheppen van de gemalen koffie, weer jaren op zich wachten). Jarenlang kochten we onze koffie in van die keiharde pakken van een half pond. En als er eens een zacht pak tussen stond dan kocht je dat niet, want die koffie was natuurlijk niet vers meer.

En toen kwam de Senseo en die pads werden helemaal niet vacuüm verpakt. En sindsdien, ik koop nog altijd snelfilter gemalen koffie, rukt het niet vacuüm getrokken pak koffie op. Is de manier van verpakken nu zo sterk verbeterd dat de koffie ook zonder vacuüm vers blijft? Of was dat hele vacuüm verpakken eigenlijk niet anders dan een marketing-verhaaltje?

Ps: eind jaren tachtig stonden in Hongaarse supermarkten nog elektrische koffiemolens waar je je zojuist gekochte bonen kon malen. Of we die fase in Nederland ook hebben gehad kan ik me niet herinneren. Daarvoor hield ik me toch te weinig nog bezig met boodschappen doen.