Die Kind – Ingrid Jonker

Die kind is nie dood nie
die kind lig sy vuiste teen sy moeder
wat Afrika skreeu    skreeu die geur
van vryheid en heide
in die lokasies van die omsingelde hart
 
Die kind lig sy vuiste teen sy vader
in die optog van die generasies
wat Afrika skreeu    skreeu die geur
van geregtigheid en bloed
in die strate van sy gewapende trots 

Die kind is nie dood nie
nòg by Langa nòg by Nyanga
nòg by Orlando nòg by Sharpville
nòg by die polisiestasie in Philippi
waar hy lê met 'n koeël deur sy kop
 
Die kind is die skaduwee van die soldate
op wag met gewere sarasene en knuppels
die kind is teenwoordig by alle vergaderings en wetgewings 
die kind loer deur die vensters van huise en in die harte
van moeders
die kind wat net wou speel in die son by Nyanga is orals
die kind wat 'n man geword het trek deur die ganse Afrika
die kind wat 'n reus geword het reis deur die hele wêreld
 
Sonder 'n pas 

Maart 1960

———————————————————————————————————————————————————–

AfbeeldingTijdens haar korte leven was Ingrid Jonker al een gewaardeerd schrijfster onder alle taal- en bevolkingsgroepen in haar verscheurde vaderland – een unicum in de Afrikaanse letteren. Maar haar werk is vrijwel vergeten tot op 25 mei 1994, president Nelson Mandela de allereerste zitting van het eerste democratisch gekozen parlement van Zuid Afrika opende met haar gedicht ‘Die Kind’. Het is een gedicht dat ze schreef naar aanleiding van de dood van een baby, neergeschoten in de armen van zijn moeder ten tijde van de demonstraties bij Sharpeville in 1960. Mandela noemde haar: “both an African and an Afrikaner…”, een mooier compliment kan een blanke in Zuid Afrika niet krijgen. Ingrid Jonkers werk kreeg opeens aandacht en daarmee ook haar tragische leven. Ze groeide uit tot een cultfiguur.

Advertisements

Wijze woorden in de ijzerwarenwinkel

Ik stond laatst voor de toonbank van de ijzerwinkel te wachten op mijn beurt en, zoals dat dan gaat, dwaalden mijn ogen wat van de andere klant naar de eigenaar naar wat er achter hem allemaal te zien was. Reclameuitingen, een verfmengmachine, een rek vol sleutels die nog op geen deur pasten en ook een bordje met zo’n half vermanende half grappig bedoelde tekst dat je wel vaker achter toonbanken ziet.

Deze keer stond erop:

Natuurlijk heb ik het vandaag nodig. Als ik het morgen nodig had zou ik er morgen om vragen.

En ik dacht ‘hé, gaat dat hier ook zo’

The Silent Wife – A.S.A. Harrison

Afbeelding

Ik had nog niet gehoord van deze Harrison toen ik een stukje in het boekenkatern las dat vertelde dat dit een lezenswaardige psychologische thriller was. Het leuke (en meteen het gevaar) van een e-lezer is dat je zo’n boek dan meteen kunt kopen. Dat deed ik dus en gelukkig had dat stukje in de krant gelijk.

Todd en Jodi zijn al zo’n twintig jaar samen. Hij aannemer, zij psychotherapeut in de traditie van Adler. Ze zijn vooral heel vertrouwd met elkaar. Hij gaat af en toe vreemd, wat Jodi wel weet maar negeert omdat ze weet dat hij toch bij haar hoort. Zij zorgt vooral voor hem, lichamelijk is ze koel, wat Todd accepteert omdat hij voor sex anderen heeft. Kinderen zijn er niet, wel een hond.
Dat had zo nog jaren door kunnen gaan als Todd niet was gevallen voor Natasha, de dochter van zijn beste vriend. Zij wil dat hij Jodi nu eindelijk eens vertelt dat hij met haar, Natasha, verder zal gaan en dwingt hem daar uiteindelijk toe door zwanger te raken.

De hoofdstukken vertellen om en om vanuit het perspectief van Jodi en Todd. We leren hen kennen door de schetsen van hun jeugd en het gezin waarin ze zijn opgegroeid. In Todds gezin was de frictie evident: vader gewelddadig alcoholicus en moeder die niet anders kon dan daarvan het slachtoffer zijn. Jodi’s jeugd was veel veiliger en smaakvoller; met alleen de angstdromen en agressieve buien van haar jongere broertje als lang onverklaarbare dissonant.

De desertie van Todd uit zijn kalme en geruststellende relatie met Jodi roept onverwachte krachten op. Jodi komt tot een extreme keuze, gaat bijna te gronde aan schuldgevoel over de gevolgen daarvan en wordt uiteindelijk gered doordat iemand anders hetzelfde blijkt te hebben gewild.

Het op kalme, koele manier vertelde verhaal – hetzelfde oude verhaal natuurlijk – bevat precies genoeg zijweggetjes en onverwachte bochten om er de nodige diepgang aan te verlenen en je nieuwsgierig te maken naar de volgende bladzijde. Een aanrader dus.