Wij en het Vals bewustzijn

Ik wandelde zondag in de Onlanden. De wind was wat je noemt snijdend en de temperatuur maar net boven het vriespunt. Ik dacht aan de economie, dat het daar zo goed mee gaat; dat de winsten zo mooi stijgen en de lonen niet. En dat de Nederlandse bank dat van die lonen wijt aan de geflexibiliseerde arbeid. En toen schoot mij ineens het begrip ‘vals bewustzijn’ te binnen.

Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw begon het moderniseren van Nederland en onze arbeidsmarkt. De PvdA wierp tegelijkertijd haar ideologische veren af en dat hielp enorm.

Denken in termen van marktwerking als oplossing voor vrijwel aale maatschappelijke problemen werd ook voor de sociaal-democraten gewoon. Nederland was aan het vastlopen en moest slagvaardiger worden. Het bedrijfsleven moest slagvaardiger worden en een belangrijke belemmering daarbij was de rechtsbescherming van werknemers. Al die mensen met vaste contracten maakten het ondernemen welhaast onmogelijk. En omdat ze vrijwel niet te ontslaan waren deden ze natuurlijk geen stap teveel.

Het duurde niet lang of men ontdekte dat het flexibiliseren van de arbeid ook voor de werknemer een kans is. Alles uit je leven halen, je droom verwezenlijken, dat zijn dingen die je niet makkelijk voor elkaar krijgt als je voor een baas werkt. Ga zelf ondernemen! Begin je eigen bedrijf! Werp die 9 tot 5 mentaliteit af! Weg met dat cao-keurslijf! We horen het al jaren.

Nu zijn er bijna anderhalf miljoen zzp’ers. En met Nederland gaat het een stuk beter. De economie groeit. Mensen die in de thuiszorg werken werden ontslagen, net als de bezorgers van Deliveroo, bouwvakkers en vele anderen. Maar dat gaf niks, want ze konden gewoon doorwerken, als zzp’er. Meestal voor minder geld. Maar wat een vrijheid!

De Nederlandse Bank (DNB) deed onderzoek naar de oorzaken van de afnemende arbeidsinkomensquote*. Daaruit kwam niet alleen naar voren dat zzp’ers minder verdienen dan mensen met een vast contract. Ook de loonontwikkeling binnen de cao’s wordt afgeremd. De DNB zegt het zo:

“Tegelijkertijd ondermijnt de groei van de flexibele schil de onderhandelingspositie van werknemers met een vast dienstverband. Deze groep moet immers concurreren met werkenden in de flexibele schil, die over het algemeen goedkoper zijn en makkelijker zijn te ontslaan als gevolg van juridische en fiscale verschillen.”

En zo belandt de opbrengst van de bloeiende economie vooral bij bedrijven en hun aandeelhouders en bijna niet bij de werknemers.

Maar wat heeft dat ‘vals bewustzijn’ er nu mee te maken?

De Italiaanse communist Antonio Gramsci (1891 – 1937) vroeg zich tijdens zijn 10-jarige gevangenisstraf af waarom het kapitalisme niet vanzelf instortte, zoals de marxistische theorie had voorspeld. Hij ontwikkelde als verklaring hiervoor theorie van de ‘culturele hegemonie’. Volgens deze theorie beheersen de heersende klassen niet alleen de staat en de economie, maar zijn zij ook cultureel dominant. Dat wil zeggen dat zij voor hen wenselijke sociale patronen propageren.

En daaraan moest ik denken, toen ik dacht over de ontwikkeling naar een gefragmenteerde arbeidsmarkt n de daarmee samenlopende dalende arbeidsinkomensquote, terwijl ik wandelde in de Onlanden, op een van de guurste dagen van deze winter.

*Percentage van het nationaal inkomen (netto toegevoegde waarde) dat dient als beloning voor de productiefactor arbeid (arbeidsinkomen)

Advertisements

Wat moet ze aan!?

AfbeeldingDe grapjes over de vrouw die haar afspraak mist omdat ze niet kan beslissen wat ze aan zal trekken zijn inmiddels tamelijk belegen. Maar het probleem blijkt onverminderd te bestaan en je kunt als vrouw natuurlijk niet iedere dag thuis blijven van je werk omdat je niet de passende kleding bezit. Nathalie Wouters schrijft in een artikel in de nrc van 11 en 12 januari een korte handleiding voor de door onzekerheid gekwelde carrièrevrouw. Onder de kop ‘Maar hoe moet het dan wel?’ schrijft ze onder meer:

Kies vooral vrouwelijke kledingwant de emancipatie is inmiddels zo leuk opgeschoten dat vrouwen zich niet meer als mannen hoeven te kleden om succesvol te zijn. (mijn blik bleef in deze zin even hangen aan het woord ‘leuk’). Vrouwelijk mag dus, maar er zijn toch een paar dingen waar je als vrouw zeker om moet denken:

  • een roklengte tot op de knie geldt op vrijwel alle kantoren als ideaal
  • voor de mouwlengte geldt: zolang oksels en schouders bedekt zijn is het goed
  • draag nóóit open schoenen
  • een hak van 12 centimeter is de max.
  • draag hooguit één eyecatcher; een bijzondere ketting is prima, maar dan geen brede armband
  • lange oorbellen sowieso vermijden
  • het pantydilemma treft alle kantoorvrouwen; blote benen bij hoogzomer worden in steeds meer bedrijven geaccepteerd
  • een zwarte panty is altijd goed; negeer de weinig elegante maillot
  • lang los haar mag (liefst wel geföhnd); opsteken doe je met subtiele schuifjes en niet met frivole knipjes
  • Make up is een must, maar mag niet al te zichtbaar zijn

En als je je als vrouw in dit keurslijf hebt gekleed kan je succesvolle leven beginnen. En, eerlijk is eerlijk, er is hoop, want hoe hoger je functie, hoe meer er kan. Ben je eenmaal CEO dan bepaal je zelf de regels, dus op naar de top!

(ergens kreeg ik toch het gevoel dat de emancipatie dan wel leuk opgeschoten kan zijn, maar dat het echte werk nog moet beginnen)

Koffierevolutie

Koffierevolutie

“Het is geen geheim dat op dit moment het overgrote deel van het geld dat verdiend wordt met koffie, verdwijnt in de zakken van slechts een handjevol grote multinationals, door ons Big Coffee genoemd”, zegt Guido van Staveren, oprichter van Moyee. “Als we koffieproducerende landen de kans geven hun bonen binnen eigen landsgrenzen te branden, dan zouden zij miljarden euro’s meer verdienen. Een bruine boon is gemiddeld 3 tot 5 keer meer waard dan een groene boon.” Dat is wat FairChain koffie is.

“We zijn sociale ondernemers. Koop vooral geen Moyee koffie omdat je ons zo aardig vindt. Koop Moyee koffie omdat je koffie wilt drinken en omdat je de wereld wilt veranderen. Koffie is een van de grootste commodity producten ter wereld. Je zult verbaasd zijn hoeveel impact jouw keuze voor een koffiemerk heeft.”

Vernederend werk

Stel, je hebt een baan. Een baan bij de gemeente. Je houdt de stad schoon. Geen onbelangrijk werk. Je ziet wel eens beelden van steden waar de stadsreiniging staakt. Binnen de kortste keren verandert zo’n stad in een vuilnisbelt.

Nu besluit de Nederlandse regering dat werklozen best iets terug kunnen doen voor de uitkering die ze krijgen. Ze moeten één dag in de week vrijwilligerswerk gaan doen. En als ze zelf niets vinden moeten ze die dag bijvoorbeeld gaan helpen bij het schoonhouden van de stad.

Een storm van protest steekt op en niet alleen onder werklozen. “Heb ik daarvoor mijn hbo studie gedaan!?” vraagt iemand zich verontwaardigd af. “Ik heb daar maar anderhalf van de acht uur echt gewerkt!” moppert een ander. En de wethouder van ‘Werk, Inkomen en Participatie, Diversiteit en Integratie, Inburgering en Bestuurlijk stelsel’ in Amsterdam, Andrée van Es van GroenLinks, vindt dat het vernederend is voor werklozen dit werk, jouw werk te moeten doen, één dag per week.

Je zou toch haast zeggen: vernederend, dat ze zo over je werk praten.

Is Hanna Bervoets Alexander Klöpping?

Ik deed de radio aan, in de keuken omdat ik ging koken, en hoorde bij Pavlov op radio 1 Alexander Klöpping. Tenminste, zo leek het even. Maar hij kon het niet zijn, ik hoorde de stem van een vrouw.

Het accent was hetzelfde, het vocabulaire was hetzelfde en wat gezegd werd had ook door AK gezegd kunnen worden, ongeveer. Zo hoorde ik Hanna Bervoets, want zij was het, bijvoorbeeld zeggen: ‘dat is helemaal waar, maar tegelijk ook niet’. Een typische Klöpping uitspraak, dacht ik tot nu toe.

Is Alexander Klöpping ook Hanna Bervoets?

Edward Snowden over Prism

Helemaal onverwacht is het natuurlijk niet, maar Big Brother is alsnog tot volle wasdom gekomen. Hij heet Prism, wilde het liefst onzichtbaar blijven , maar deze bewonderenswaardige man trok het gordijn weg.

Wat nu? Roepen we allemaal dat het niet erg is omdat wij toch niets te verbergen hebben? Benjamin Franklin, ook een Amerikaan, zei: They who can give up essential liberty to obtain a little temporary safety, deserve neither liberty nor safety. Benjamin Franklin.

Jeugdzorg weer?

Uit de NRC van 19 mei:

HET LUKT DE OUDERS NIET DE STRIJD TE EINDIGEN

Al in 2009 stelde het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling vast dat de onenigheden leidden tot “psychisch geweld” tegen de kinderen. In april 2013 is dit niet veranderd. De jongens worden volgens de Raad zo “ernstig in hun ontwikkeling bedreigd” dat de kinderrechter wordt verzocht hen voor een jaar onder toezicht stellen. Een andere oplossing is er volgens de Raad niet “omdat het ouders niet lukt om samen te werken en hun strijd te beëindigen”.

En nu zijn Ruben en Julian gevonden. Dood. In een sloot.

In hetzelfde artikel wordt de vraag gesteld hoe het zo mis heeft kunnen gaan bij Jeugdzorg. Een terechte vraag. Als we een organisatie hebben die als doel heeft het welzijn van kinderen te bewaken moeten we die organisatie kritisch kunnen bevragen als het mis gaat met die kinderen. Maar kunnen we die organisatie als enige verantwoordelijk maken voor het welzijn van kinderen als Ruben en Julian?
Het is geen fijn moment om de vraag te stellen, maar waar zijn de ouders van Julian en Ruben de jaren na hun scheiding mee bezig geweest? Het lukte hen niet de strijd te eindigen, en al die jaren waren ze de ouders van Ruben en Julian.