Dat hebben we gehad

"Samen met ‘Het Vuur’ van Henri Barbusse behoort Robert Graves‘ verbeelding van de loopgravenoorlog tot de absolute hoogtepunten uit de literatuur over de Grote Oorlog van 1914 – 1918."
Als dat werkelijk zo is, en dat zegt niet alleen de achterflap van het boek maar ook het artikel in de krant dat de aanleiding vormde voor het lezen ervan, dan is er niet veel goede literatuur uit die oorlog voortgekomen. Een tegenvaller dus, dit ego-document van ruim 400 pagina’s.

Dat het geen pretje was daar in de Franse modder wordt wel duidelijk. Maar hoewel Graves zelf zeker met de ellende heeft kennis gemaakt, komt hij toch niet echt los van het perspectief van de officier. En dat perspectief is vrij bepalend in de hixc3xabrarchische wereld van het begin van de twintigste eeuw. Er was de mess voor hogere officieren en er was de mess voor lagere officieren. Maar waar was de mess voor de soldaten? In de modder, denk ik.

Het gaat veel over de verschillende legeronderdelen die allemaal hun eigenaardigheden aan hun geschiedenis hebben overgehouden en waartussen de nodige animositeit bestond. Het eigen onderdeel is natuurlijk het beste en het dapperst, des te meer als je het vergelijkt met Ierse, Schotse of nog ‘exotischer’ onderdelen. Over de mensen in de oorlog lezen we minder dan over welk legeronderdeel aan de verschillende slagen deelnamen.

Zijn eerste vrouw, Nancy, was een vroege feministe. Interessant, zo’n tegendraadse vrouw in het Victoriaanse Engeland. Maar haar leren we in het deel dat na de oorlog speelt nauwelijks kennen. Ze wilde graag vier kinderen, een meisje, dan een jongen, dan weer een meisje en tenslotte een jongen, en die kreeg ze ook. Om daarna steeds vaker en tenslotte bijna altijd ziek te zijn. Hoezo, denk ik dan, wat voor ziekte was dat dan? We lezen echter alleen dat Graves er dus steeds meer alleen voor stond, wat de verzorging van de kinderen betreft. Tot ze gingen scheiden. Toen werden de kinderen ‘natuurlijk’ aan Nancy toegewezen, verhuisde Graves naar Mallorca, trouwde opnieuw en kreeg weer vier kinderen.

Het boek wekt tenslotte de indruk nogal gehaast geschreven te zijn. Als Graves op driekwart vertelt dat hij voor de vierde keer in zijn leven de dood in de ogen heeft gekeken, moet hij daarbij vermelden dat hij misschien in het eerste hoofdstuk had moeten vertellen dat hij als kind een levensbedreigende ziekte heeft gehad. En daar heeft hij dan wel gelijk in.

3 thoughts on “Dat hebben we gehad

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s