De Toverberg

Eerste hoofdstuk

Aankomst

In het hartje van de zomer reisde er een eenvoudigjongmens van zijn vaderstad Hamburg naar Davos-Platz in het Graubxc3xbcndense land.Hij was van plan er drie weken te blijven.

Zo begon ik aan mijn lezing van de Toverberg. Weliswaarzonder duidelijk idee over een tijdstip waarop ik het boek uit zou moeten hebben, maartoch wel met het voornemen er gestaag in verder te komen. Het liep anders.

Tijdens het bezoek dat Hans Castorp brengt aan zijn neefJoachim, die in Davos van een tbc-besmetting probeert te genezen, blijkt ookeen van zijn longen aangetast. Kamerheer Behrens, de geneesheer-directeur, ookwel Rhadamantys genoemd, stelt een vochtige plek vast. Daarmee treedt HansCastorp toe tot de wereld van het kuuroord, een wereld die voor veel van haarbewoners niet meer, maar ook zeker niet minder is dan een wachtkamer voor dedood.

Ik genoot van het boek. Om de prachtige zinnen, om zijngeestigheid, om zijn mooie schakering van personages en ideexc3xabn.

Hij zei: xe2x80x98U komt anders wel laat voor het concert, meneerSettembrini, dat zal nu wel zo afgelopen zijn. Hoort u niet graag muziek?xe2x80x99
xe2x80x98Liever niet op commando,xe2x80x99 gaf Settembrini ten antwoord.xe2x80x98Niet volgens de weekkalender. Liever niet als ze naar apotheek ruikt en mijvan hogerhand op sanitaire gronden wordt toegemeten. Ik hecht nog een kleinbeetje waarde aan mijn vrijheid, of op zijn minst aan het restje vrijheid enmenselijke waardigheid dat een
(?) van ons nog overblijft. Bijdergelijke evenementen hospiteer ik, zoals u in het groot bij ons hospiteert xe2x80″ik kom voor een kwartiertje en ga dan weer mijns weegs. Dat schenkt mij eenillusie van onafhankelijkheidxe2x80xa6 ik zeg niet dat het meer is dan een illusie,maar wat wilt u, als ze mij een zekere genoegdoening verschaft!

Ludovico Settembrini is de tegenpool van Leo Naphta. Deeerste een man van de letteren en een hartstochtelijk aanhanger van devooruitgangsfilosofie (die bij kennismaking op Hans Castorp overigens de indrukvan een orgeldraaier maakte, welke indruk Hans nooit meer helemaal kwijt zou raken),de ander een communistische jezuxc3xafet, een nihilist. Tijdens wandelingen entochtjes in de omgeving proberen deze twee mannen de jonge Hans tot hunwereldbeeld over te halen, wat resulteert in gesprekken op het scherpst van desnede. Zij raken daarbij af en toe zo verstrikt in hun redeneren dat het nietmeevalt kop en staart van de argumenten nog te onderscheiden. Een fragment uiteen van de meer overzichtelijke discussies:

xe2x80x98U verkondigt een vorm van pragmatisme,xe2x80x99 gaf Settembriniten antwoord, xe2x80x98die u maar op de politiek hoeft toe te passen om ten volle tebeseffen hoe verderfelijk hij wel is. Goed, waar en rechtvaardig is, wat destaat tot voordeel strekt. Zijn heil, zijn waardigheid, zijn macht is hetcriterium voor wat zedelijk is. Mooi zo! Op deze manier worden alle deuren wijdopengegooid voor iedere vorm van misdadigheid, en de menselijke waardigheid, deindividuele gerechtigheid, de democratie xe2x80″ die moeten mar zien, waar zeblijvenxe2x80xa6xe2x80x99
xe2x80x98Mag ik u een weinig logica voorstellen?xe2x80x99 repliceerdeNaphta. Of Ptolemaeus en de scholastiek hebben toch gelijk gehad, en de wereldis eindig in tijd en ruimte. Dan is de Godheid transcendent, de tegenstellingtussen God en wereld blijft gehandhaafd, en ook de mens is een dualistischwezen: het probleem van zijn ziel bestaat in de strijd tussen het zinnelijke enhet bovenzinnelijke, en het maatschappelijke is in alle opzichten van de tweedeorde. Alleen deze vorm van individualisme kan ik consequent noemen. Of andershebben die renaissance-astronomen van u de waarheid gevonden, en de kosmos isoneindig. Dan is er geen bovenzinnelijke wereld, geen dualisme; het hiernamaalsis ingelijfd in het hier en nu, de tegenstelling tussen God en natuur staat oplossen schroeven, en omdat in dit geval ook de menselijke persoonlijkheid geenstrijdtoneel meer is van twee vijandige principes, maar een harmonische eenheidvormt, berust het binnenmenselijk conflict uitsluitend op dat tussenindividuele en gemeenschapsbelangenxe2x80xa6
en zo verder.

Bij het lezen van dergelijke diepgravende gesprekken wildenmijn gedachten wel eens afdwalen. En legde ik het boek terzijde met het gevoeldat ik de draad kwijt was, wat mij vervolgens gemakkelijk verhinderde het lezente hervatten. En zo werden mijn xe2x80x98drie wekenxe2x80x99 eerder 18 maanden. Andere boekenkwamen en gingen, geduldig bleef de Toverberg op mij wachten. Met natuurlijkClawdia Chauchat, de vrouw die Hans Castorps sleutel tot de liefde is: xe2x80″waarbij Hans Castorp in de gauwigheid opmerkte dat ze brede jukbeenderen ensmalle ogen hadxe2x80xa6 Toen hij dat zag, kwam er een vage herinnering aan iets eniemand bij hem op, maar dat was zo weer voorbijxe2x80xa6 Met Pieter Peeperkorn, de Nederlander van statuur, die zijn fortuinvergaarde in de kolonixc3xabn: Het oppermachtig gelaat was geel, de ogen kekenflets van onder de samengetrokken voorhoofdslineatuur de wereld in, en deuitdrukking om de verscheurde lippen was bitter. Zij doorvorsten elkandersogen, de grote oude en de onbeduidende jongeman, terwijl de een de ander zijnpols bleef vasthouden. Eindelijk sprak Peeperkorn zachtjes: xe2x80x98Gij waartClawdiaxe2x80x99s minnaar tijdens haar vorig verblijf.xe2x80x99  Met Dr. Krokowski, met zijn tweewekelijkse, op psychoanalytischeleest geschoeide lezingen die vooral over de liefde blijken te gaan (xe2x80xa6)schrikwekkende vormen van liefde, wonderlijke, smartelijke en huiveringwekkendevarianten van haar verschijningsvorm en almacht. Van alle natuurlijke driften,zei hij, was zij het meest wisselvallig en dubieus, fundamenteel geneigd totverdolen, tot heilloze verkeerdheid, en dat mocht geen wonder heten. DrKrokowski, die op wetenschappelijke wijze de sxc3xa9ances leidt tijdens welke HansCastorp uiteindelijk zijn gestorven neef Joachim zal weerzien. En met alle anderen; zij die zullen genezen en de moribunden.

Die hele wereld wachtte geduldig op mij, omdat juist zijweet dat het begrip tijd een rekbaar begrip is, dat wat voor ons een dag is netzo goed een week zou kunnen zijn, of een maand. En toen ik onlangs het boekweer opensloeg, was niets daarin mij vreemd geworden. Slechts verbaasde ik mijerover dat ik het eerder terzijde had gelegd. Ik genoot de laatste ruim 200bladzijden tot aan het uitbreken van de grote oorlog, die Hans Castorptenslotte dwong naar het laagland af te reizen om zich te mengen in hetxe2x80x98wereldfeest des doodsxe2x80x99: Het ga je goed xe2x80″ je zult nu leven of achterblijven!Je vooruitzichten zijn slecht; het kwalijk dansfestijn waarin je bentmeegesleurd duurt nog menig zondig jaartje, en we durven er niet veel om teverwedden, dat je er het leven van afbrengt.

5 thoughts on “De Toverberg

  1. Ik heb op de middelbare nog eens over Barbie gedebatteerd. We moesten een onderwerp verzinnen en toen we na een kwartier nog niks hadden, maakten we een grapje en besloten dat dat nog best wel kon ook. De stelling: Barbie moet meer op ons lijken.

    Like

  2. Het grappige was alleen dat wij tegen waren, en nog wonnen ook. Ik vond het eigenlijk mar onzin toen dat ze moest lijken, volgens het principe van een pop is een pop is een pop.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s