Zaterdag ~ Ian McEwan

“Een paar uur voor zonsopgang merkt neurochirurg Henry Perowne als hij wakker wordt dat hij al half overeind zit en de dekens wegduwt, en daarna uit bed stapt.”
Zo begint de zaterdag waarnaar de titel verwijst. Het is 15 februari 2003, de dag waarop in Londen, waar Henry Perowne met zijn gezin woont en neurochirurg is, de dag waarop in zijn stad een grote demonstratie tegen de op handen zijnde oorlog tegen Irak plaatsvindt. McEwan beschrijft deze zaterdag in het leven van Henry, waarbij we via de gedachten van de hoofdpersoon ook naar verschillende andere momenten in ruimte en tijd reizen, en laat die eindigen met de regel: “En ten slotte, vaag, terwijl hij wegzinkt: deze dag is voorbij.”

De demonstratie is er indirect oorzaak van dat Henry’s pad gekruist wordt door een zekere Baxter, een kleine crimineel, onberekenbaar en ten dode opgeschreven doordat hij lijdt aan de ziekte van Huntington. Perowne herkent de ziekte en weet Baxter, die zich bewust is van de vreselijke manier waarop de ziekte zich waarschijnlijk zal ontwikkelen, daardoor zo te bespelen dat hij aan hem en zijn kornuiten kan ontkomen. Later op de dag duikt Baxter echter bij Perowne thuis op, nog eens zo gevaarlijk doordat hij de vernedering die hij eerder die dag heeft moeten ondergaan komt wreken.
Deze keer is Perowne’s kennis van de medische wetenschap van geen nut meer. Toch keert de situatie voor de familie Perowne ten goede. Baxter dwingt Daisy, de dochter, een gedicht uit haar zojuist verschenen bundel voor te dragen. Daisy is in eerste instantie verlamd van angst; haar moeder wordt met een mes bedreigt, zijzelf lijkt verkracht te gaan worden. Dan leest zij geen eigen gedicht voor, maar draagt het gedicht ‘Dover Beach’ van Matthew Arnold voor. De laatste twee strofes hiervan luiden:

Ah, love, let us be true
To one another! for the world, which seems
To lie before us like a land of dreams,
So various, so beautiful, so new,
Hath really neither joy, nor love, nor light,

Nor certitude, nor peace, nor help for pain;
And we are here as on a darkling plain
Swept with confused alarms of struggle and flight,
Where ignorant armies clash by night.

Baxter, die zich tot nu toe toch liet kennen als een ongeleid projectiel, is zo geraakt door het gedicht waarvan hij denkt dat Daisy de auteur is en dat hij haar meerdere keren laat zeggen, dat het Perowne en zoon Theo uiteindelijk toch lukt hem te overmeesteren. Daarbij wordt Baxter van de trap gegooid, waardoor hij ernstig gewond raakt aan zijn hoofd. Perowne zelf voert de noodzakelijke levensreddende operatie op Baxter uit.

Er zijn critici voor wie het boek van McEwan verandert in een draak door deze wending. Misschien is dat kenmerkend voor de cynisme waarin wij leven en waarvan McEwan kennelijk bewust afstand neemt. Ongewoon is het wel, een dergelijke rol voor poxc3xabzie, en eerlijk gezegd deed deze passage mij ook even fronsen. Maar waarom zou letterlijk iedereen immuun moeten zijn voor schoonheid, nu smakeloosheid tot stijl is verheven om het onvermogen te onderscheiden te verhullen?

Natuurlijk zitten er meer gedachten in dit mooie boek. De meningen over de oorlog in Irak, onderdeel van de oorlog tegen terrorisme, zijn binnen de familie Perowne bijvoorbeeld verdeeld. Welke invloed heeft het zelf ondergaan van (een apolitiek soort) terreur op de ideexc3xabn van Perowne?
Een aanrader dus, dit boek van Ian McEwan.

2 thoughts on “Zaterdag ~ Ian McEwan

  1. De zorg is deels terecht, waarbij ik mij minder zorgen maak over de vrouwonvriendelijkheid op zich.
    Ik zie hosselende jongetjes van 16 met afgebroken VMBO en hun 16 jarige zwangere ex-vriendinnetjes.
    Ik zie de sociale onderklasse weer een generatie (re)produceren.

    Maar dat patroon doorbreken we niet met CDA-normgeving.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s