Jajajajaja…het Enneagram bedoel je

Het Enneagram

Instrument voor personeelsbeleid bij stresspreventie en voorkoming van ziekteverzuim

Workshop 16 december 2004

Simpel gezegd is het Enneagram een cirkel op de omtrek waarvan 9 punten gelijkmatig verdeeld zijn. Ieder van deze 9 punten staat voor een persoonlijkheidstype. Dit is althans zo in de meeste literatuur over het Enneagram. Leo Castelein en Nico Rommes, die de workshop gaven, benadrukten dat zij deze 9 punten meer beschouwen als persoonlijkheidsstrategiexc3xabn. Als verschillende facetten van de manier waarop een mens reageert op zijn omgeving en deze op zijn beurt benadert. Ieder mens bezit al deze strategiexc3xabn, al is er wel per individu een bepaalde rangorde aan te brengen: sommige facetten drukken een duidelijker stempel op iemands persoonlijkheid en daarmee op zijn handelen, dan andere.

De 9 persoonlijkheidsstrategiexc3xabn zijn:

– De Een, streeft naar waardering door anderen door te weten hoe dingen horen en ze ook zo te doen. Redelijk, verstandig.
– De Twee, streeft naar waardering door anderen door op hun behoeften in te spelen. Zorgzaam, onbaatzuchtig.
– De Drie, streeft naar de waardering door anderen door succesvol te zijn en dit ook te tonen. Succesvol, bewonderenswaardig.
– De Vier, streeft naar waardering door bijzonder te zijn. Gevoelig, zelfbewust, diepzinnig.
– De Vijf, streeft naar waardering door te doorgronden en zijn kennis dan met anderen te delen. Nieuwsgierig, onafhankelijk, objectief.
– De Zes, streeft naar waardering door het elimineren van onzekerheid en onveiligheid. Betrouwbaar, vooruitziend, zorgvuldig.
– De Zeven, streeft naar waardering door plezier te maken en pijn te vermijden. Enthousiast, spontaan, extravert.
– De Acht, streeft naar waardering dor stek te zijn en controle uit te oefenen. Sterk, op actie gericht, assertief..
– De Negen, streeft naar waardering door rust en harmonie na te steven. Ontspannen, bestendig, vriendelijk

Waar ligt nu de relevantie van het enneagrammatisch denken (kon ik niet laten liggen, deze uitdrukking) voor verzuimbeleid?

Ten eerste kun je deze indeling in persoonlijkheidsstrategiexc3xabn gebruiken om de populatie ‘werkers in de zorg’ als geheel te beschouwen. In hun praktijk als workshopgevers voor zorgenden zijn Castelein en Rommes een aantal stressveroorzakende factoren tegengekomen die zij karakteristiek voor de zorg noemen. Zij verdelen deze factoren in twee groepen:
a. Niet persoonsgebonden factoren, als
– toenemende regelgeving en de daaruit voortvloeiende verslaglegging
– groeiende behoefte aan zorg en tekort aan personeel
b. persoonsgebonden of psychische factoren, als
– gevoelens van tekortschieten – schuldgevoelens
– moeite grenzen te stellen, hun waarheid boven die van de ander te stellen.
– weinig zelfreflectie.

Deze factoren en de manier waarop werkers in de zorg daarmee omgaan kun je vertalen naar de dominantie van persoonlijkheidsstrategiexc3xabn van het Enneagram. Zodoende zou het mogelijk moeten zijn voorspellende uitspraken te doen over de manier waarop medewerkers van VNN gemiddeld zullen reageren op ontwikkelingen in en om het werk. En daarop vooruit te lopen.

Voorbeeld
Grote en soms te grote loyaliteit. Dit past bij de Zes in het Enneagram. Te grote loyaliteit aan de goede zaak, in casu ‘zorg’, kan er toe leiden dat de medewerker over zijn grenzen gaat en uiteindelijk bezwijkt onder de zelfopgelegde taak.

Ten tweede is het mogelijk de (latente) verzuimproblematiek van de individuele medewerker vanuit het Enneagram te beschouwen. Op die manier kan meer inzicht verkregen worden in al of niet bewuste beweegredenen van de medewerker en de oorzaken van zijn (dreigend) verzuim. In principe is het dan ook mogelijk vanuit de theorie van het Enneagram een inzichtgevend gesprek met de medewerker aan te gaan.
Het is waarschijnlijk dat de medewerker, geconfronteerd met zijn minder goed functioneren en daaropvolgend verzuim, voor en van zichzelf een beeld schetst dat hemzelf uit de wind houdt waar het de analyse van zijn situatie betreft. In moeilijkheden verkerend is men immers snel geneigd de oorzaken buiten zichzelf te zoeken. Door middel van het stellen van vragen vanuit het kader van de persoonlijkheidsstrategiexc3xabn is het mogelijk de medewerker op een niet dwingende manier zijn positie opnieuw en meer realistisch te definixc3xabren.
Deze manier van gesprekvoering werd door de workshopgevers gedemonstreerd. Door de gespreksgenoot letterlijk vanuit verschillende posities op het Enneagram naar zijn situatie te laten kijken, werd deze zich bewust van zijn gevoelens, remmingen en beweegredenen in een bepaalde situatie.

Conclusie
Het lijkt mij dat de relevantie van het Enneagram dan ook vooral hierin gelegen kan zijn: het biedt een denkkader van waaruit in eerste instantie de leidinggevende en in een later stadium degene die belast is met rexc3xafntegratie het gesprek kan voeren met de medewerker. Op die manier kan, zo mogelijk in een vroeg stadium, samen met de medewerker diens positie ten opzichte van (dreigende) disbalans worden onderzocht.
Uiteindelijk is het kunnen voeren van een ruimtegevend gesprek de basis. Met deze vaardigheid staat of valt iedere poging te intervenixc3xabren in een situatie die tot verzuim dreigt te leiden. De theorie van het Enneagram is mijn inziens niet meer dan xc3xa9xc3xa9n van de mogelijke manieren om een dergelijk gesprek vorm te geven.

Mp3 speellijst (shuffle)

Trois Gymnopxc3xa9die – Erik Satie
Smokey Robinson – Tearsof a Clown
Extince – Kaal of Kammen
Nick Cave – The Carny
Abel – Onderweg
Jackson Browne – Late for the Sky
Nick Drake – Pink Moon
Neil Young – Down by the River
Elvis Costello – I want You
Beck – I’m a Loser (so why don’t you kill me)
Cypress Hill – Jump Around
Jacques Brel – Ne Me quitte pas
Radiohead – Karma Police
Soul Coughing – Circles
The Pixies – Where is My Mind
Alanis Morissette – Thank U
Aimee Mann – Long Shot (live)
Chris Isaak – Wicked Game
John Hiatt – Have a little Faith in Me
Cristina Branco – Fado Perdicao
Jackson Browne – For a Dancer
Paul Simon – You can call Me Al
Robbie Robertson – Somewhere down the crazy River
Linda Ronstadt – Por un Amor
Billie Holliday – Strange Fruit
XTC – Dear God

Discipline: dag 1

Nee, helemaal tevreden ben ik niet over deze dag. Het was gewoon vrij rommelig, weer. Maar: het kon slechter, zoals de Grunninger zegt.

Toen V. om acht uur vanochtend naar school vertrok, was het nog wel wat vroeg om een gedisciplineerde vrije dag te beginnen. Ik ben daarom nog maar een uurtje gaan slapen. Om negen uur ontdekte ik dat ‘haar knippen’ plotseling met stip op nummer 1 van de lijst van dingen die ik moet doen xc3xa9n de lijst van dingen die ik wil doen terecht was gekomen. Zelf knippen gaat beslist sneller dan een kapper bezoeken om het daar te laten doen, maar je bent er toch wel even mee bezig.

Net toen ik koffie in stond te schenken ging de telefoon; mijn moeder.
Ik had haar al maanden niet gesproken. Zij wist daardoor nog niet dat W. en ik uit elkaar zijn. “Nou, ik vind het jammer voor je”, zei ze, maar het nieuws deed haar hoorbaar goed. Ze kon het gesprek dan ook gewoon afsluiten met te zeggen dat ze blij is dat het goed met mij gaat.

Het schoot mij te binnen dat ik ook nog poolshoogte zou nemen in het kantoor dat wij binnenkort betrekken. Wij proberen het aantal kamers dat wij nodig menen te hebben, en het formaat daarvan, te verdedigen ten opzichte van opdringerige Raad van Bestuurders. Daarbij proberen wij op grond van een niet zo duidelijk plattegrondje tot een kamerverdeling te komen. Hoeveel ruimte is er nu eigenlijk, nu er bureaus en kasten zijn geplaatst? Wie kan het beste met wie een kamer delen? Dat soort vragen houden ons al weken bezig, waartijdens de RvB zorgt voor de externe dreiging die onze eenheid versterkt.

Natuurlijk moest ik ook nog boodschappen doen. Bij toeval viel mijn oog op de mededeling dat ‘mijn’ super vrijdag al om 17 uur sluit, en zaterdag natuurlijk ook niet opent. Dat wordt donderdagavond boodschappen doen, of vrijdag een paar uur eerder vrij nemen. Lastig.

In het halve uurtje dat mij restte voor ik M. uit school zou halen heb ik in oude computertijdschriften gezocht naar het MS DOS commando dat mij verder helpt in mijn nieuw verworven, 2e hands computer. Ik kwam wel wat handige informatie tegen, mijn mp3 speler kan ook dienst doen als extern geheugen bijvoorbeeld, maar dat commando vond ik niet.

En zo liep de dag naar een familiair einde. Studeren? Nee, dat is er niet van gekomen. Dat wordt dus morgenavond.
Deze avond probeerde ik ruimte vrij te maken op deze computer. Voortdurend krijg ik de mededeling dat er te weinig ruimte is op de C-schijf. Nu denk ik dat ik maar eens helemaal opnieuw moet beginnen: alles eraf. Maar dat kan beter wachten tot de nieuwe computer werkt, denk ik.

Discipline!

Er zijn dingen die ik moet doen, dingen waarvan ik vind dat ik ze moet doen, dingen die ik wil doen en ook nog dingen die ik helemaal niet echt wil of moet, maar toch doe.

De laatste weken lukt het mij niet het evenwicht te vinden tussen al dat willen en moeten.
Het gevolg is natuurlijk dat ik nogal ontevreden ben met mijzelf en vrij rusteloos. Alles wat ik nog moet en wil banjert voortdurend door mijn gedachten, bekvecht en maakt iedereen zenuwachtig. Slechts af en toe weet ik in spijbelstemming te raken: dan voelt het plotseling zeer bevredigend niet xc3xa9xc3xa9n van al die dingen die ik mij mezelf laat achtervolgen te doen. Zoals ik vroeger soms een diep geluksgevoel ervoer als ik mijn huiswerk aan de kant schoof en lekker iets anders ging doen.Dan schuif ik een film in de recorder, nestel mij tegenover de verrekijk en geniet. Of ik pak een boek, gewoon een van die boeken die ik graag wil lezen, en vergeet alle andere boeken.

Maar de volgende dag zijn ze allemaal weer present, de dingen die gedaan willen worden.

Ik weet natuurlijk heel goed hoe ik aan al die onrust een einde moet maken. Soms lukt dat namelijk best aardig. In plaats van heen en weer te zwalken tussen dat wat moet en dat wat ik wil en dat wat ik wil xc3xa9n moet, kan ik mijzelf beter gewoon een beetje discipline opleggen, mijn dag indelen en mij aan die indeling houden. Tien tegen xc3xa9xc3xa9n dat ik dan ’s avonds tevreden mag gaan slapen, na een welbestede dag. (Ja, hier spreken de jaren vijftig (vorige eeuw zelfs) een geducht woordje mee!)Bovendien heb ik van al die dingen dan ook meer gedaan dan wanneer ik zo besluiteloos blijf.

Morgen is mijn vrije dag, morgen is mijn studiedag, morgen begin ik!
Gedisciplineerd!!!

Op weg naar Kerstmis.

Daar liep ik. Een wankele kerstboom achterop de fiets.

Ik had in 1 oogopslag gezien dat dit het boompje zou zijn dat hier een paar weken voor kerstsfeer gaat zorgen. Bescheiden van afmeting, helder van vorm, een vredige uitstraling.

Ze stond alleen wat wankel in haar emmer. Daarmee symboliseerde ze natuurlijk mooi de altijd wankele harmonie, maar die symboliek moet natuurlijk niet uitdraaien op een plotseling omvallende kerstboom met alles erop en eraan.

Daar liep ik. Met 1 hand de kerstsfeer balancerend, met de andere het stuur. Kleffe sneeuwvlokken en duisternis, om half drie in de middag. Het blijft ploeteren.

Zijn we niet rijk?!

Kerstpakket, in zwart rugzakje

1 potlood
1 penetuitje
1 doos kattentongen
1 pak crispy crackers
1 opvouwbare paraplu
1 zak chips (hand cooked)
6 schuimen Kerstkransjes
1 doosje Kerst kaaspuntjes
50 gram Arabica blend koffie
1 blik chocolate chip cookies
0,5 liter zwarte bessennectar
1 potje zalmpatxc3xa9 met verse dille
2 Luminarc thee/glxc3xbchwein glazen
15 stuks theezakjes (perziksmaak)
1 doos Kerstslofjes (met amandelspijs)
1 potje tapenade met zongedroogde tomaten