Jajajajaja…het Enneagram bedoel je

Het Enneagram

Instrument voor personeelsbeleid bij stresspreventie en voorkoming van ziekteverzuim

Workshop 16 december 2004

Simpel gezegd is het Enneagram een cirkel op de omtrek waarvan 9 punten gelijkmatig verdeeld zijn. Ieder van deze 9 punten staat voor een persoonlijkheidstype. Dit is althans zo in de meeste literatuur over het Enneagram. Leo Castelein en Nico Rommes, die de workshop gaven, benadrukten dat zij deze 9 punten meer beschouwen als persoonlijkheidsstrategiexc3xabn. Als verschillende facetten van de manier waarop een mens reageert op zijn omgeving en deze op zijn beurt benadert. Ieder mens bezit al deze strategiexc3xabn, al is er wel per individu een bepaalde rangorde aan te brengen: sommige facetten drukken een duidelijker stempel op iemands persoonlijkheid en daarmee op zijn handelen, dan andere.

De 9 persoonlijkheidsstrategiexc3xabn zijn:

– De Een, streeft naar waardering door anderen door te weten hoe dingen horen en ze ook zo te doen. Redelijk, verstandig.
– De Twee, streeft naar waardering door anderen door op hun behoeften in te spelen. Zorgzaam, onbaatzuchtig.
– De Drie, streeft naar de waardering door anderen door succesvol te zijn en dit ook te tonen. Succesvol, bewonderenswaardig.
– De Vier, streeft naar waardering door bijzonder te zijn. Gevoelig, zelfbewust, diepzinnig.
– De Vijf, streeft naar waardering door te doorgronden en zijn kennis dan met anderen te delen. Nieuwsgierig, onafhankelijk, objectief.
– De Zes, streeft naar waardering door het elimineren van onzekerheid en onveiligheid. Betrouwbaar, vooruitziend, zorgvuldig.
– De Zeven, streeft naar waardering door plezier te maken en pijn te vermijden. Enthousiast, spontaan, extravert.
– De Acht, streeft naar waardering dor stek te zijn en controle uit te oefenen. Sterk, op actie gericht, assertief..
– De Negen, streeft naar waardering door rust en harmonie na te steven. Ontspannen, bestendig, vriendelijk

Waar ligt nu de relevantie van het enneagrammatisch denken (kon ik niet laten liggen, deze uitdrukking) voor verzuimbeleid?

Ten eerste kun je deze indeling in persoonlijkheidsstrategiexc3xabn gebruiken om de populatie ‘werkers in de zorg’ als geheel te beschouwen. In hun praktijk als workshopgevers voor zorgenden zijn Castelein en Rommes een aantal stressveroorzakende factoren tegengekomen die zij karakteristiek voor de zorg noemen. Zij verdelen deze factoren in twee groepen:
a. Niet persoonsgebonden factoren, als
– toenemende regelgeving en de daaruit voortvloeiende verslaglegging
– groeiende behoefte aan zorg en tekort aan personeel
b. persoonsgebonden of psychische factoren, als
– gevoelens van tekortschieten – schuldgevoelens
– moeite grenzen te stellen, hun waarheid boven die van de ander te stellen.
– weinig zelfreflectie.

Deze factoren en de manier waarop werkers in de zorg daarmee omgaan kun je vertalen naar de dominantie van persoonlijkheidsstrategiexc3xabn van het Enneagram. Zodoende zou het mogelijk moeten zijn voorspellende uitspraken te doen over de manier waarop medewerkers van VNN gemiddeld zullen reageren op ontwikkelingen in en om het werk. En daarop vooruit te lopen.

Voorbeeld
Grote en soms te grote loyaliteit. Dit past bij de Zes in het Enneagram. Te grote loyaliteit aan de goede zaak, in casu ‘zorg’, kan er toe leiden dat de medewerker over zijn grenzen gaat en uiteindelijk bezwijkt onder de zelfopgelegde taak.

Ten tweede is het mogelijk de (latente) verzuimproblematiek van de individuele medewerker vanuit het Enneagram te beschouwen. Op die manier kan meer inzicht verkregen worden in al of niet bewuste beweegredenen van de medewerker en de oorzaken van zijn (dreigend) verzuim. In principe is het dan ook mogelijk vanuit de theorie van het Enneagram een inzichtgevend gesprek met de medewerker aan te gaan.
Het is waarschijnlijk dat de medewerker, geconfronteerd met zijn minder goed functioneren en daaropvolgend verzuim, voor en van zichzelf een beeld schetst dat hemzelf uit de wind houdt waar het de analyse van zijn situatie betreft. In moeilijkheden verkerend is men immers snel geneigd de oorzaken buiten zichzelf te zoeken. Door middel van het stellen van vragen vanuit het kader van de persoonlijkheidsstrategiexc3xabn is het mogelijk de medewerker op een niet dwingende manier zijn positie opnieuw en meer realistisch te definixc3xabren.
Deze manier van gesprekvoering werd door de workshopgevers gedemonstreerd. Door de gespreksgenoot letterlijk vanuit verschillende posities op het Enneagram naar zijn situatie te laten kijken, werd deze zich bewust van zijn gevoelens, remmingen en beweegredenen in een bepaalde situatie.

Conclusie
Het lijkt mij dat de relevantie van het Enneagram dan ook vooral hierin gelegen kan zijn: het biedt een denkkader van waaruit in eerste instantie de leidinggevende en in een later stadium degene die belast is met rexc3xafntegratie het gesprek kan voeren met de medewerker. Op die manier kan, zo mogelijk in een vroeg stadium, samen met de medewerker diens positie ten opzichte van (dreigende) disbalans worden onderzocht.
Uiteindelijk is het kunnen voeren van een ruimtegevend gesprek de basis. Met deze vaardigheid staat of valt iedere poging te intervenixc3xabren in een situatie die tot verzuim dreigt te leiden. De theorie van het Enneagram is mijn inziens niet meer dan xc3xa9xc3xa9n van de mogelijke manieren om een dergelijk gesprek vorm te geven.

10 thoughts on “Jajajajaja…het Enneagram bedoel je

  1. Ik volgde het vak politicologie bij mijn studie. Toen ging het over claimsmaking en hoe problemen vanuit de samenleving op de agenda van politiek Den Haag komen. Ik vond de discussies altijd het leukste, terwijl ik normaal niet van de discussies ben. Dit “zooitje” mensen (incl. docenten) kon ik kennelijk wel aan😉 Ik moest een essay schrijven als eindopdracht en heb die over hoofddoekjes gedaan. Ik kan ook nog het vervolgvak volgen, maar dat boek is in het Engels en mijn Engels is helaas niet zo goed……

    Like

  2. Over hoofddoekjes had in ijn tijd ook nog niemand hier nagedacht. Destijds was de allochtone vrouw nog zo’n beetje aan’t emanciperen…
    Je zult nu waarschijnlijk denken dat ik wel stokoud moet zijn. Toch is het nog helemaal niet zo lang geleden dat dat een onderwerp was…

    Like

  3. Nee, dat mag je eigenlijk niet vragen. Maar nu je het toch gedaan hebt schiet mij zo snel geen reden te binnen waarom ik deze vraag niet zou moeten beantwoorden.
    47 ben ik…:(😕😀

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s